Genleşme Tankı Nasıl Seçilir? Hesaplama ve Örnek
Genleşme Tankı Nasıl Seçilir? Hesaplama ve Örnek
Kapalı bir ısıtma tesisatında su ısındıkça hacmi büyür. Bu fazla hacim bir yere gitmezse basınç yükselir, emniyet ventili boşa açılır ve tesisat elemanları zorlanır. Kapalı genleşme tankı, bu fazla suyu membranı sayesinde alır. Tankın küçük seçilmesi basınç sorunlarına, gereğinden büyük seçilmesi gereksiz maliyete yol açar. Bu yazıda doğru kapasitenin nasıl hesaplandığını adım adım anlatıyoruz.
Hesap İçin Gerekli Bilgiler
Hesaba başlamadan önce şu bilgileri toplayın:
1. Kazanın ısıtma kapasitesi (kcal/h)
2. Isıtıcı eleman tipi (panel radyatör, döküm radyatör, yerden ısıtma vb.)
3. Tesisatın gidiş-dönüş sıcaklıkları (örneğin 90/70 °C)
4. Binanın yüksekliği (kat sayısı) ve kazan dairesinin konumu
5. Emniyet ventilinin ayar basıncı
Adım 1: Tesisattaki Toplam Su Miktarı
Tesisat su hacmi, kazan kapasitesi ile ısıtıcı tipine göre değişen bir katsayının çarpımıyla bulunur.
Burada Q kazanın kcal/h cinsinden gücü, f ise ısıtıcı elemanın su tutma katsayısıdır (litre / 1000 kcal/h). 90/70 °C sistemlerde yaklaşık değerler şöyledir:
| Isıtıcı Eleman | f (lt / 1000 kcal/h) |
|---|---|
| Konvektör | 6 |
| Fan coil | 8 |
| Panel radyatör | 10 |
| Çelik radyatör | 12 |
| Döküm radyatör | 14 |
Yerden ısıtmada sistem düşük sıcaklıkla çalıştığı için ayrı bir katsayı kullanılır. Bu durumda bize danışmanız daha doğru olur.
Adım 2: Genleşecek Su Miktarı
n, suyun sıcaklık farkına göre genleşme katsayısıdır. Su 10 °C'den 90 °C'ye ısıtıldığında hacmi yaklaşık yüzde 3,5 oranında artar, yani n ≈ 0,0355 alınır. Antifriz kullanılan sistemlerde katsayı daha yüksektir.
Adım 3: Ön Gaz Basıncı ve Emniyet Ventili
Önce binanın statik basıncı bulunur: toplam kot farkı (metre) 10'a bölünür. Yaklaşık olarak her kat için 2,8 metre alınır, kazan dairesi ile en üst nokta arasındaki ek fark da eklenir.
Emniyet ventili basıncı, işletme basıncının biraz altında seçilir. İşletme basıncı 5 bar ve altındaysa 0,5 bar tolerans düşülür.
Adım 4: Tank Hacmi
K, ön gaz basıncı ile emniyet ventili basıncına bağlı bir kullanılabilir hacim oranıdır. Bar cinsinden şu formülle bulunur:
Örnek Hesap: 10 Katlı Apartman
10 katlı bir apartmanda panel radyatör kullanılıyor, sistem 90/70 °C ve kazan gücü 200.000 kcal/h.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Statik basınç | (10 × 2,8 + 3) ÷ 10 | 3,1 bar |
| Ön gaz basıncı | 3,1 + 0,4 | 3,5 bar |
| Emniyet ventili | 5,5 − 0,5 | 5 bar |
| Su hacmi | 200.000 × 10 ÷ 1000 | 2000 lt |
| Genleşen su | 2000 × 0,0355 | 71 lt |
| K katsayısı | (5 − 3,5) ÷ (5 + 1) | 0,25 |
| Tank hacmi | 71 ÷ 0,25 | 284 lt |
Hesap sonucu 284 litre çıktığı için bir üst standart boy seçilir: Baymak TM 300 litre kapalı genleşme tankı. Hesaplanan değerin altındaki bir tank seçilmemelidir.
Hidrofor Sistemlerinde Seçim
Hidrofor denge tanklarında tankın hava basıncı, hidroforun alt basınç değerinde veya 0,2 bar altında olacak şekilde ayarlanır. Kapalı genleşme tankı ile hidrofor denge tankı aynı teknik yapıdadır, fark ön basınç ayarıdır.
Önemli: Bu yazıdaki hesap yaklaşık bir yöntemdir. Gerçek tesisatta kazan tipi, boru hacmi, sıcaklık değerleri ve emniyet ventili ayarı farklı olabilir. Kapasite seçimini ve montajı yetkili bir tesisatçı veya servise kontrol ettirin. Kazan emniyet ventili ile genleşme tankı arasına vana konmamalıdır. Tankın gaz basıncı düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Hesaplamayı birlikte yapalım. Kazan gücü ve bina bilgilerinizi bize iletin, size uygun modeli önerelim.
Baymak Genleşme Tankı Modelleri
Baymak TM serisinde 50, 80, 100, 200, 300, 500, 750 ve 1000 litrelik modeller bulunur, hepsi 10 bar işletme basınçlıdır. Tüm modelleri ve fiyatları aşağıdaki sayfalardan inceleyebilirsiniz.